De eerste vier vrouwen bij de Terpenvereniging

Bij oprichting in 1916 was de Vereniging voor Terpenonderzoek nog echt een mannenclub tot steun van de jonge Dr. Van Giffen. Toch waren er gelijk al twee vrouwen lid, en korte tijd later nog twee meer. Vrouwendag 2026 en de onthulling van een monument werden de aanleiding om de eerste vrouwen in onze vereniging onder de aandacht te brengen.

Op 19 maart 2026 werd in Ten Boer in het voormalige gemeentehuis een klein monument onthuld voor Eilina Johanna Huizenga-Onnekes (1883-1956). Zij noemde zich zelf folkloriste en heeft met het verzamelen van volksverhalen en verzamelde kennis over oude gebruiken in Groningerland een grote plaats verworven in de Groninger cultuurgeschiedenis van de 20^e eeuw. Het Boek van Trijntje Soldaats (1828) was haar eerste boek. Het geldt als een van de weinige oorspronkelijk Nederlandse sprookjesboeken. De verhalen waren opgetekend door een voorvader van haar uit de mond van hun huishoudster Trijntje Soldaats.

Uitgerekend op de Internationale Vrouwendag 2026 zocht ik informatie over Huizenga-Onnekes en ontdekte ik dat zij tot de vier eerste vrouwen in de Vereniging voor Terpenonderzoek behoort. Zij staat voor het eerst op de ledenlijst van 1920. Ze was vast lid geworden vanwege de opgraving in Godlinze waar haar vader predikant was. Met haar belangstelling voor de Groninger geschiedenis zal ze de kans gegrepen hebben om in haar ouderlijk dorp de opgraving te bezoeken met een lidmaatschap als resultaat.

Op de eerste lijst uit 1916 komen twee andere vrouwen voor, te weten Rins Visscher (1868-1950), gemeentearchivaris van Leeuwarden, en de neerlandicus Dr. J. Aleida Nijland (1870-1950), een lerares uit Amsterdam en eerste vrouw die in de letteren promoveerde. In 1920 kwam daar verder nog bij Mej. Magrietha Sophia Jantina Scholten (1872-1958). Zij was kennelijk net als haar twee broers lid geworden na de dood van hun vader Jan Evert Scholten die het terpenonderzoek een goed hart toedroeg en voor het beginkapitaal zorgde, maar helaas in 1918 overleed.

Na 1928 komen de dames Nijland, Visscher en Scholten niet meer op de ledenlijst voor. In 1941 had de vereniging 100 leden, waaronder acht vrouwen, met hieronder Huizenga Onnekes, de bioloog Dr. Tine Tammes, kunsthistoricus Dr. Elisabeth Neurdenberg en Theodora C. de Gijsselaar, directeur van het Lichtbeelden Instituut in Amsterdam .

Egge Knol