Begin oktober 2026 verscheen het interessante, zeer aantrekkelijke boek Hegebeintum, Terp, Kerk en State. Het ruim en fraai geïllustreerde boek (99 pagina’s) is geschreven door Egge Knol, en is uitgegeven door de Stichting Terp Hegebeintum. Het boek is op dit moment alleen verkrijgbaar bij in het Kennis- en Ynformaasje Sintrum van de Stichting Terp Hegebeintum, Pypkedijk 5, 9173 GC Hegebeintum. Jelle Arjaans verzorgde de eindredactie. De prijs is €12,50 per stuk. De uitgave van het boek werd gesteund door de gemeente Noard-East Fryslân, de stichting Alde Fryske Tsjerken (eigenaar van de kerk), stichting Hendrick de Keijzer (eigenaar van de Harsta State), de Ottema-Kingma Stichting en de Vereniging voor Terpenonderzoek. De voorzijde van het boek wordt gesierd door een foto van een schilderij van de bekende Friese tekenaar, etser en schilder Ids Wiersma (1878-1965), dat de nog nauwelijks afgegraven terp Hegebeintum in de winter van 1900 laat zien. De Stichting Terp Hegebeintum kocht het schilderij onlangs aan. Het is te bewonderen in het Kennis- en Ynformaasje Sintrum in Hegebeintum. De afmetingen zijn 50 bij 40 cm.
In het hoofdstuk over de terp gaat de auteur diep in op de bewoningsgeschiedenis van Hegebeintum, over de huizenbouw en de akkerbouw en veeteelt, over de commerciële afgravingen vanaf 1870 van grote delen van de terp voor gebruik van de grond als meststof, over de vroegmiddeleeuwse grafvelden van Hegebeintum en het nabijgelegen Easterbeintum (Oosterbeintum). De terp Hegebeintum bleek een ware schatkamer van grondsporen en voorwerpen van 2500 jaar bewoning. Aan deze schatkamer is daarom een heel hoofdstuk gewijd. Interessant is op. 32 de foto van de waterput van Hogebeintum tijdens de afgraving in 1905 met daarop de tekst: MEN WORDT VERZOCHT NIETS AAN TE RAKEN. Kennelijk kwamen er vele bezoekers naar de afgraving en de vondsten kijken.
Ook de geschiedenis van de prachtige kerk van Hegebeintum komt ruimschoots aan de orde in het boek. De eerste kerk, van steen, werd in de late 11e of vroege 12e eeuw gebouwd. De ontwikkeling van de kerk, die na de bouw van de Harsta State de hofkapel voor de statebewoners werd, het meubilair van de kerk, waaronder het orgel, worden uitgebreid, voorzien van illustraties toegelicht. De opvallende rouwborden uit de 18e eeuw worden in het slothoofdstuk stuk voor stuk beschreven en ook hun functie en wederwaardigheden. Zo’n rouwbord werd bij een begrafenis voor de kist uitgedragen. Daarna hing het een jaar boven de deur van het sterfhuis. Daarna werd het in de kerk opgehangen. Tijdens de Bataafse Republiek wilde men een eind maken aan de ondemocratische regentenmentaliteit. De geest van vrijheid, gelijkheid en broederschap van de Franse Revolutie woei ook boven Nederland. De rouwborden werden uit de kerk verwijderd. Later keerden ze terug.
Het boek besteedt ook aandacht aan de Harsta State, vlak ten oosten van de terp Hegebeintum. Het beschrijft de bouw, de bewoners, het interieur, de grote walnootboom voor het huis, en de bijzondere stinzenplanten in de tuin, waaronder blauwe anemoon en Haarlems klokkenspel. Hendrick de Keijzer heeft twee vakantiewoningen in de state ingericht, die te huur zijn.
Het boek wordt afgesloten met een ruime literatuurlijst van publicaties over Hegebeintum en omgeving. Het boek is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in terpen, Friese kerken en states.